Kategorie: Język, mowa i myślenie

RÓŻNICA ZNACZEŃ

Ten termin nie może wykolejać naszej wyobraźni w jakąś sferę pozaprzes- trzenną, co zachodzi za każdym razem, gdy mówiąc „system” tracimy kontakt myślowy z impulsami determinującymi zachowanie się językowe jednostek mówiących; nie mamy żadnych racji, które by nas skłaniały do

STOSUNEK PERCEPCJI

Stosunek percepcji wzrokowych do ich werbalizacji, to znaczy do spo­sobu ich sygnalizowania za pomocą środków językowych (wyrazów i form wyrazowych), zilustrujemy przykładami. Tytuł jednej z nowel znanego pisarza angielskiego Jerome’a K. Jerome’a, brzmi Three men in a boat. Jakie warunki

OBIEKTY PERCEPCJI

Obiektami percepcji wzrokowej są pewni ludzie i łódka, relacja przestrzenna między tymi obiektami percepcji polega na tym, że ci ludzie są w łódce. Widzimy nie tylko to, że oni są w łódce, ale także to, że ich jest trzech. Tych

W PEWNEJ SYTUACJI

W pewnej sy­tuacji mogę powiedzieć: tam czeka jakiś człowiek; tak mówiąc informuję tym, że czekającym nie jest jakiś inny podmiot (np. list). Za pomocą wyrazu człowiek desygnat zostaje nie tylko wyodrębniony, wyróżniony spośród przedmiotów, ale także ujęty w sposób inny

ZWIĄZEK WYRAZÓW

W związku wyrazowym three men znamieniem liczby, to znaczy tego, ile jest desygnatów, jest nie tylko liczebnik three, ale również forma tematu następującego po nim rzeczownika men, któremu w liczbie pojedynczej odpowiada forma man. Takie wypadki fleksji wewnętrznej są w

PORÓWNANIE WYRAZÓW

Porównując wyrażenie angielskie three men in a boat i polskie trzech panów w łódce stwierdzamy po pierwsze, że same wyrazy angielskie nie determinują jednoznacznie ich odpowiedników w tekście polskim (ludzie, mężczyźni, panowie — łódka, łódź, czółno)-, o tym, który odpowiednik

IDENTYCZNA FORMA

Formą funkcjonalnie identyczną z formą mianownikową trzej panowie jest w niektórych związkach składniowych forma dopełniacza trzech panów t pociągająca za sobą konieczność użycia liczby pojedynczej, rodzajowo neu­tralnej w czasie teraźniejszym: trzech panów idzie, liczby pojedynczej rodzaju nijakiego w czasie przeszłym:

ISTOTNY CHARAKTER RÓŻNIC

Byłaby to zresztą pseudo ścisłość, bo rozumienie formy łódce nie jest wypadkową wyliczonych wymian głoskowych ; istotne jest to, że w języ­kach typu fleksyjnego, odznaczających się polimorfizmem wyrazów, dzia­łanie zasady wzajemnej zależności form gramatycznych pociąga za ;sobą jaskrawy brak symetrii

WYDARZENIE JAKO SCENA

Całe opijane wydarzenie widzimy; widzimy zarówno samą „scenę”, na której coś się działo w naszych oczach — plac miejski, jak i „aktorów” na tej scenie gołębie i dwóch ludzi, jak wreszcie czynności tych aktorów: wejście ludzi, odlot gołębi. W tym

DZIELĄCA GRANICA

Granica dzieląca perceptio od operatio intellectus jest nieuchwytna. Sposobów opo­wiadania o tym samym wydarzeniu może być wiele; na ogół sposoby te wyznaczane są „regułami” (zob. wyżej uwagę o tym terminie) kodu języ­kowego, którym operujemy w naszej opowieści, ale i w

STYLIZACJA RELACJI

Taka stylizacja relacji o pewnym wyda­rzeniu jest w języku polskim możliwa tylko pod względem gramatycznym, to znaczy, że relacje formalne między wyrazami byłyby w takim zdaniu zgodne z regułami polskiego kodu językowego; z rzeczownikiem rodzaju nijakiego przechodzenie zgodna jest forma

PERCEPCJE WZROKOWE JAKO TWORZYWO STRUKTUR WYRAZOWYCH

W zacytowanym zdaniu francuskim czynność przechodzenia mężczyzn przez plac wyrażona jest za pomocą rzeczownika passage; forma passage jest w treści swej formą orzeczeniową, predykatywną, w której wykładni­kiem pojęcia orzeczenia jest -age, wykładnikiem treści czynności, to znaczy elementem informującym o tym,